Typy protez kończyn dolnych

Ze względu na wyso­kość ampu­ta­cji koń­czyn dol­nych roz­róż­nia się: 

- ampu­ta­cję stopy
– ampu­ta­cję gole­nii - ampu­ta­cję z wyłusz­cze­niem w kola­nie
– ampu­ta­cję uda - ampu­ta­cję z wyłusz­cze­niem w bio­drze
– ampu­ta­cję przez biodro

Konstrukcje pro­tez mogą być: 

a) wewnątrz­sz­kie­le­towe - to taka pro­teza, gdzie ele­men­tem nośnym jest rura osiowa łącząca lej ze stopą pro­te­zową. Rura ta może być zaopa­trzona w mecha­niczny staw kola­nowy oraz staw biodrowy.

b) Zewnątrzszkieletowa - to taka, gdzie ele­men­tem nośnym są ściany zewnętrzne pro­tezy. Wykonana może być z drewna, limitu żywi­co­wego i skóry wzmoc­nio­nej szy­nami metalowymi.

AMPUTACJA STOPY:

Stopa: 

1) Amputacja w obrę­bie pal­ców z pozo­sta­wie­niem głów kości śród­sto­pia - nie zabu­rzają w zasa­dzie sta­tyki stopy, jedy­nie osła­biają siłę ode­pchnię­cia stopy. Zaprotezowanie w tym przy­padku polega na stwo­rze­niu siły pro­pul­syj­nej za pomocą wzmoc­nie­nia pode­szwy buta paskiem cien­kiej bla­chy sta­wo­wej. Zadaniem tego paska jest zapo­bie­ga­nie zgi­na­nia się nie wypeł­nio­nej czę­ści buta.

2) Amputacja w obrę­bie stępu i śród­sto­pia - docho­dzi tu do zabu­rze­nia sta­tyki stopy, upo­śle­dze­nia pro­pul­sji i zabu­rze­nia rów­no­wagi mię­śnio­wej stopy. Zaprotezowanie polega na:

a) korek­cji usta­wie­nia stopy pro­te­zo­wej, czyli wkładki supo­nu­jące i odtwa­rza­jące tylny łuk skle­pie­nia podłuż­nego stopy

b) uzu­peł­nie­nie bra­ku­ją­cej czę­ści stopy

c) zastą­pie­nie siły pro­pul­syj­nej ela­styczną płytką meta­lową wmon­to­waną w pode­szwę but

AMPUTACJA GOLENI:

Proteza goleni składa się z: 

a) stopy pro­te­zo­wej 

ze sta­wem sko­ko­wym jed­no­osio­wym, które posia­dają wymienne podu­szeczki gumowe, które powo­dują w fazie odbi­cia i pod­par­cia zgi­na­nie grzbie­towe i pode­szwowe, w sku­tek tego zostaje zamor­ty­zo­wane obcią­że­nie i nie ma objawu tzw. “klap­nię­cia” nogi. Wadą tego stawu jest brak ruchu skrętnego

sztywny staw sko­kowy tzw. stopa typu Sacha. Jest to stopa nie­po­sia­da­jąca stawu sko­ko­wego, wyko­nana ze sztyw­nej gumy z wmon­to­wa­nym kli­nem mięk­kiej gumy w oko­licy pięty. Praca tego rodzaju stopy polega na ściśnię­ciu klinu mięk­kiego w fazie pod­par­cia przez masę ciała, a gdy docho­dzi do ode­rwa­nia stopy od pod­łoża klin roz­pręża się i siły, które dzia­łały na klin w fazie pod­par­cia są prze­no­szone ku przo­dowi powo­du­jąc przej­ście stopy z pięty na palce. Zalety: trwa­łość, ruchy na boki(niewielkie), amor­ty­zuje nie­rów­no­ści pod­łoża. Wady: brak moż­li­wo­ści regu­la­cji wyso­ko­ści stopy, brak zgię­cia grzbietowego

stopa ze sta­wem wie­lo­osio­wym zapew­nia zgi­na­nie grzbie­towe i pode­szwowe, ruchy stopy na boki i ruchy skrętne. Zbudowana z bloku gumo­wego, który jest wsta­wiony mię­dzy stopę , a goleń. Wadą jest mała trwa­łość.
b) czę­ści gole­nio­wej posia­da­ją­cej lej

c) zawie­sze­nia sta­bi­li­zu­ją­cego lej na kikucie

Proteza goleni to:

a) Proteza typu PTB, gdzie głów­nym polem pod­par­cia jest oko­lica wię­za­dła wła­ści­wego rzepki, która opiera się na tzw., półeczce pod­pur­czej, która znaj­duje się na powierzchni wewnętrz­nej przed­niej ściany leja. Tylna ściana leja przy­piera kikut zapo­bie­ga­jąc jego ześli­zgi­wa­niu się, górna kra­wędź tyl­nej ściany leja powinna być na wyso­ko­ści półki pod­pie­ra­ją­cej. Proteza ta nie posiada stawu sko­ko­wego typu Sacha, a oś goleni pro­tezy pochy­lona jest o 5 ? w przód, dzięki temu kolano przy obcią­że­niu pięty nie ule­gnie prze­pro­stowi. Boczne kra­wę­dzie pro­tezy są na wyso­ko­ści kłykci udo­wych. Znajduje się pasek nad­kłyk­ciowy obej­mu­jący udo i chroni przed zsu­wa­niem się pro­tezy z kikuta.

b) Proteza typu KBM jest to mody­fi­ka­cja pro­tezy PTB. Polega na pod­wyż­sze­niu kra­wę­dzi bocz­nych leja do oko­licy nad­kłyk­cio­wej i zasto­so­wa­nie klina wsu­wa­nego mię­dzy kłyk­cie przy­środ­kowe w celu zapo­bie­ga­nia zsu­wa­nia się protezy.

c) Proteza typu PTS sto­so­wana jest na krót­kie kikuty. Przednia kra­wędź leja sięga ponad rzepkę, a lej trzyma się dzięki przy­par­ciu przed­niej kra­wę­dzi w oko­licy nadrzep­ko­wej po wypro­sto­wa­niu kolana, nato­miast prze­ciw ucisk daje kra­wędź tylna, która pod­parta jest w oko­licy dołu podkolanowego.

Pobieranie miary na peł­no­kon­tak­tową pro­tezę podudzia

 

Protezy pod­udzia z zasto­so­wa­niem zawie­sze­nia w postaci lejów sili­ko­no­wych na pin.

AMPUTACJA UDA:

Mechanizmy stawu kola­no­wego:

a) Po ampu­ta­cji spo­so­bem Gritti– Stokera. W tym przy­padku sto­suje się mecha­ni­zmy kola­nowe typu zawia­so­wego z bocz­nymi listwami metalowymi.

b) Amputacje powy­żej kolana. W tym przy­padku w pro­te­zie zamon­to­wany jest sztuczny staw zwy­kle jed­no­osiowy, gdzie blo­ko­wa­nie kolana odbywa się pod wpły­wem prze­no­sze­nia cię­żaru ciała na protezę.

c) Dobre i dro­gie mecha­ni­zmy sta­wów kola­no­wych to: stawy kola­nowe pneu­ma­tyczne i hydrau­liczne. Obecnie mówi się też o kola­nie fizjo­lo­gicz­nym, gdzie mecha­ni­zmem jest tzw. mecha­nizm policentryczny.

Protezy udowe skła­dają się z: 
a) stopy pro­te­zo­wej
b) czę­ści gole­nio­wej c) stawu kola­no­wego
d) leja udo­wego e) zawie­sze­nia dodatkowego

1) Lej uda łączy kikut z pro­tezą. Połączenie to musi być peł­no­kon­tak­towe
2) Górna kra­wędź leja powinna być tak ukształ­to­wana by guz kul­szowy był pod­party
3) Wewnątrz leja pro­tezy za pomocą odpo­wied­niego domo­de­lo­wa­nia stwa­rza się warunki dzia­ła­nia mię­śni, które pozo­stały.
4) Wymiary istotne by lej pro­tezy był właściwy:

a) odle­głość guza kul­szo­wego od przed­niej powierzchni ścię­gien przy­wo­dzi­cieli uda

b) odle­głość kro­cza od zewnętrz­nej powierzchni kości udo­wej w oko­licy podkrętarzowej

Proteza uda wypo­sa­żona w kolano hydrauliczne.

Ustawianie kątowe i osio­wa­nie sta­tyczne przy pomocy lasera.

Sposoby zawie­sze­nia lejów udo­wych: 

1) Pas bio­drowy:

a) śląski - prze­biega poni­żej grze­bie­nia bio­dro­wego strony zdro­wej , a zapina się go ok. 5 cm poni­żej gór­nej kra­wę­dzi przed­niej ściany leja protezy

b) kali­for­nij­ski - ma on dwa pod­wie­sze­nia skó­rzane, które bie­gną uko­śnie i zapo­bie­gają skrę­ca­niu się pro­tezy, nato­miast od tyłu jest trzeci pas ela­styczny, który zapo­biega zsu­wa­niu się pro­tezy.
2) Zawieszenia udowe pod­ci­śnie­niowe - Tutaj w dol­nej czę­ści leja pro­tezy umiesz­czony jest zawór powietrzny. Pacjent wkłada kikut w lej przy otwar­tym zawo­rze wypy­cha­jąc z niego powie­trze i po wło­że­niu kikuta zawór powietrzny zamyka się.

AMPUTACJA Z WYŁUSZCZENIEM W STAWIE BIODROWYM:

Zaleca się tu pro­tezę dyna­miczną kana­dyj­ską, która posiada sztuczny staw bio­drowy i kola­nowy. Proteza ta działa na zasa­dzie prze­su­nię­cia osi obrotu stawu bio­dro­wego do przodu a osi obrotu stawu kola­no­wego do tyłu. Wyprost odbywa się za pomocą taśmy ela­stycz­nej ogra­ni­cza­ją­cej dłu­gość wykroku.

 

Kosz po wycię­ciu połowy mied­nicy (hemipelvectomia)

Autor:
Daniel Kawka

Międzynarodowy Terapeuta OM Cyriax i NDT Bobath

Dyplomowany Terapeuta PNF

Gabinet Rehabilitacji Fizjo-Pasja Bielsko-Biała

 

Dziękuję za współ­pracę i udo­stęp­nie­nie zdjęć Zakładowi Protetycznemu Orto-Prot.

 

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Gadu-Gadu Live
  • Twitter
  • Wykop
  • Śledzik

Leave a Reply

Using Gravatars in the comments - get your own and be recognized!

XHTML: These are some of the tags you can use: <a href=""> <b> <blockquote> <code> <em> <i> <strike> <strong>